Temmuz 24, 2019

Patent Nedir ve Nasıl Korunur?

ile Koray Arikan


Buluş, teknik bir probleme teknik araçların kullanılması yoluyla getirilen çözümdür. Buluş, ürün veya usul yani süreç olabilir. Türkiye’de buluşlar patent veya faydalı model belgesi verilerek korunabilir. Bu iki belge, korudukları buluşların nitelikleri açısından farklılık gösterir.

Patent/Faydalı Model
Teknik alanda gerçekleştirilen buluşlara devlet tarafından verilen belgelerdir. Bu belgeler sahibine belli bir süre ile sınırlı şekilde tekelci olarak kullanmasını ve herkese karşı koruma hakkı verir.
Patent Korumasının Amaçları
  •  Buluşçunun buluş üzerindeki fikri mülkiyet hakkı tanınır.
  •  Buluşçunun adına patent/faydalı model belgesine yer verilerek ödüllendirilir.
  • Buluş ve yatırım yapmaya teşvik edilir.
  • Tekniğin ileri götürülmesi sağlanır.
Patent Sistemine Hâkim Olan İlkeler
  • Patent koruması ülkeseldir.
  • Patentin o ülkede tescil edilmesi  şarttır.
  •  Patent verilebilirlik, ülke hukukuna göre değerlendirilir. 
 Buluşun Patentlenebilmesi Koşulları 
  • Yenilik Taşıması(Dünyanın herhangi bir yerinde açıklaması bulunmayan buluşlar)
  • Buluş Basamağını Gerçekleştirmesi (Tekniğin Bilinen Durumunun Aşılması)
  • Sanayiye Uygulanabilir Olmasıdır
 Buluş Niteliği Taşımayan Konular
  • Matematiksel metotlar
  • Zihinsel, ticari ve oyunla ilgili planlar ve kuralla
  • Edebi eserler, sanatsal eserler ve bilgisayar yazılımları, 
  • Teknik yönü olmayan bir bilginin derlenmesi ve sunulması,
  •  İnsanların ve hayvanların vücutlarına uygulanacak tedavi usulleri ve yöntemler, 
  • Bitki çeşitleri ve hayvan ırkları 
  • Kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı buluşlar 
Patent İsteme Hakkına Sahip Olma 
İki insan aynı fikri üzerine düşünüyorlar ilk başvuran patenti almaya hak kazanır. Patentler miras bırakılabilir veya devredilebilir patenti devrettikten sonra tüm hakları alan kişiye ait olur.
Patent Lisansı 
Patent veya patent sahibi patent için başkalarına kullanım hakkı verebilir. Verilen kullanım hakkı lisans sözleşmesi ile sağlanır.(Word,Photoshop vb.)
 
Patenti Kullanma Zorunluluğu  
Patent sahibi veya lisans alan, yayın tarihinden itibaren 3 yıl içinde kullanmak zorundadır. Bu süre içinde patentin kullanılmaması durumunda, patent sahibi, patenti için zorunlu lisans vermek durumunda kalabilir
 Patent Hakkının Sona Ermesi Nedenleri
  • Koruma süresinin dolması.
  • Patent sahibinin patent hakkından vazgeçmesi
  • Yıllık ücretlerin ve ek ücretlerin öngörülen sürelerde ödenmemesi.