Temmuz 2, 2019

Fikrî Mülkiyet Kavramı

ile Koray Arikan

Fikrî Mülkiyet Kavramı
Fikrî mülkiyet, başkalarına kullanma hakkı verilen, el değiştirebilen, miras yoluyla intikal eden, haciz ve rehine konu olabilen öz varlıklar olarak tanımlanabilir. Ayrıca, fikri mülkiyet hakkı sahibi varlığının kendisinden izinsiz satılması ya da kullanımının önlenmesini talep etme hakkına sahiptir. 
Fikrî Mülkiyet  Hukuku Kavramı
İnsanın, yaratıcı ve yenilikçi faaliyetleri sonucu ortaya çıkan fikir ürünleri üzerinde tanınan hukuki korumadır. Kişilerin yoğun araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile oluştuğundan ürünlerin yaratıcısının izni olmadan kullanılmasını engellemeye hakkı sağlar. Bu ürünler soyuttur ve somutlaştıkları eşyadan ayrı bir hukuki statüye sahiptir. Somutlaşmış eşya mülkiyet hukuku ile korunur.
 Ekonomik ve kültürel iş birliğini sağlamak uluslararası alanda fikri mülkiyet haklarının
korunması önemlidir.
Fikrî Mülkiyet Haklarının Genel Özellikleri
  • İnsan düşüncesi ile yaratılırlar.
  • “Ülkeselik ilkesi” Geçerlidir.(Her ülkenin kendi sınırları içinde korunurlar)
  • Maddi olmayan mallardır.(Soyutturlar)
  •  Süre ile sınırlıdır ve süre sonunda herkes tarafından kullanılabilir hale gelir.
  •  “Tekelci “Nitelikte haklardır.(Başkaları tarafından kullanımını yasaklama hakkı verir)
  •  Ticari dolaşıma konu olabilirler.(Haciz,rehin vb.)
  •  “Mutlak “Haklardandır.(Herkese karşı ileri sürülebilir)
 Fikrî Mülkiyet Haklarının Kapsamı
 Bu haklar ikiye ayrılırlar 
  •  Fikir ve sanat eserleri
  • Sınai mülkiyet hakları
Fikir ve Sanat Eserleri
  •  İlim ve Edebiyat Eserleri
  • Güzel Sanatlar Eserleri
  • Musiki  Eserleri
  • Sinema Eserleri
  • İşleme ve Derleme Eserler
  • Veri tabanları
 Bireylerin sanat ve yaratıcı faaliyetlerine ilişkindir.

Sınai Mülkiyet Hakları  
  •  Patent
  • Marka
  • Faydalı Modeller
  • Tasarımlar
  • Coğrafi İşaretler
  • Entegre Devre Topoğrafyaları
  • Yeni Bitki Çeşitleri
  • Biyoteknolojik buluşlar 
Sınai haklar bilim ve  sanayi alanında gerçekleştirilen yaratıcı faaliyetlerdir. Özellikle yeniliğe açık olan ülkeler buluşların kopyalanmasını önleyerek, yaratıcılığa teşvik etmek için yasalar düzenlemeye çalışılır.
Fikrî Mülkiyet Hakları Korunmasının Ülke Menfaatine Etkisi
  • Bilginin yaygınlaşması için gereklidir.
  • Teknolojik gelişmeler için gereklidir. 
  • Ar-Ge faaliyetlerine teşvik eder. 
  • Yaratıcıları özgün çalışmalara yönlendirir. 
  •  Yabancı sermayelerin fikri haklarının korunacağına inandırarak yatırım yapmalarını sağlar.
  • Tüketicinin korunmasını sağlar.
  • Uluslararsı ticarette standart ve uyumlu iş birliğine katkıda bulunur.